Бид хүүхдэд шинэ технологи ашиглуулахдаа ихэвчлэн нэг л зүйлийг боддог.
«Энэ хэрэгтэй юу?»
Хичээлд нь туслах уу?Цаг хэмнэх үү?Сонирхолтой болгох уу?Хүүхдэд тохирох уу?
Гэхдээ AI-ийн эрин үед үүнээс өмнө нэг асуулт гарч ирж байна.
«Энэ технологийг хүүхдийн төлөө хэн, ямар дүрмээр ашиглаж байгаа вэ?»
Учир нь AI өөрөө шийдвэр гаргаад сургалтын орчинд орж ирдэггүй.
Хэн нэгэн сонгодог.Хэн нэгэн тохируулдаг.Хэн нэгэн ямар мэдээлэл өгөхийг шийддэг.Хэн нэгэн ямар хариулт зөвшөөрөгдөхийг тогтоодог.
Тэгэхээр AI-ийн тухай яриа бол зөвхөн технологийн тухай яриа биш болсон.
Хүүхдийн хэрэглээнд ямар дүрэм үйлчлэх тухай ярих хэрэгтэй болсон цаг үе байна.
Энэ санаа яг одоо боловсролын түвшинд ч яригдаж байна.
2026 оны UNESCO-ийн Digital Learning Week-ийн үеэр гаргасан хамтарсан мэдэгдэлд AI-г боловсролд нэвтрүүлэх нөхцөлийг олон талын оролцоо, ил тод байдал, хариуцлага, суралцагч ба багшийн эрх дээр тулгуурлахыг онцолсон. Мөн AI-г ангидаа ашиглах эсэх шийдвэрт багш нар оролцох ёстой гэж тэмдэглэсэн.
Энд миний анхаарсан зүйл бол «AI ашиглая» эсвэл «ашиглахгүй» гэсэн хоёр туйл биш.
Шийдвэр гаргалт өөрөө боловсролын нэг хэсэг болж байна.
Жишээ нь эцэг эх хүүхдэдээ AI ашиглууллаа гэж бодъё.
Бид:
«Хүүхэд маань AI ашиглаж байна.»
гэж хараад ханаж болно.
Эсвэл арай өөрөөр харж болно.
Ямар AI вэ?Ямар зорилгоор ашиглагдаж байна вэ?Ямар мэдээлэл хүүхдэд маань өгч байна вэ?Хүүхэд хэзээ AI-аас татгалзаж болох вэ?Хариулт нь буруу байвал хэн шалгах вэ?
Эдгээр нь бүгд хэрэглээний жижиг дүрэм мэт боловч үнэндээ хүүхдэд технологитой харилцах хил хязгаарыг тогтоож өгч байгаа хэрэг.
Хүүхэд том болоод шинэ AI гарч ирэх бүрд ээж, аав нь хажууд нь байж «ингэж ашигла» гэж хэлэх боломжгүй.
Харин шийдвэр гаргах зарчимтай бол өөр.
Сонирхолтой нь энэ асуудлыг зөвхөн бодлогын түвшинд ярьж байгаа биш.
9-р сарын 19-нд Scientific Reports-д нийтлэгдсэн шинэ судалгаанд өсвөр насныхантай ажиллах AI-ийн харилцаанд хариултыг шалгах, алдаатай үед засах, аюулгүй хувилбар руу шилжих давхар хамгаалалт бүхий архитектурыг туршжээ. 12–16 насны сурагчидтай хийсэн ангийн туршилтын эхний үр дүнд ийм бүтэцтэй харилцаанд идэвх, оролцоо нэмэгдсэн боловч автомат ойлголт хэмжих хэсэг нь сурагчийн ойлголтыг найдвартай тогтоож чадаагүй. Судлаачид өөрсдөө үүнийг урьдчилсан боломжийн нотолгоо гэж тодорхойлсон.
Энэ жижиг туршилтаас нэг том санаа гарч ирнэ.
AI-г хүүхдэд ашиглуулахаас илүү AI-ийн эрин үед ямар хамгаалалт бий болгох вэ гэдэг нь асар чухал.
Тэгвэл гэр бүлд хамгийн энгийн эхлэл нь юу вэ?
AI ашиглах бүрт хүүхэдтэйгээ хамт нэг л асуултыг давтаж болно:
«Энэ шийдвэрийг яагаад ингэж гаргасан бэ?»
AI-ийн хариултыг биш,AI ашиглах шийдвэрийг ярилцъя.
«Яагаад чамд AI хэрэгтэй болсон бэ?»«Энд чи өөрөө хийж болох байсан уу?»«AI-ийн хэлснийг заавал дагах ёстой юу?»«Ямар үед зогсоох вэ?»
Ингэж ярилцдаг хүүхэд технологийг зөвхөн хэрэглэдэггүй.
Технологийн хэрэглээнд өөрийн байр суурьтай болж эхэлдэг.
Өнөөдрийн эх сурвалж
Muss, Leisten & Bardyn — «Scaffolding students-AI dialogue for safe educational interactions,» Scientific Reports, 2026.09.19.
12–16 насны сурагчидтай хийсэн ангийн pilot туршилт; AI-ийн хариултыг гаднын шалгалт, засвар, аюулгүй fallback-аар хамгаалах SCAFFOLD архитектурыг туршсан. Эхний үр дүн эерэг шинжтэй боловч зохиогчид үүнийг feasibility-ийн preliminary evidence гэж тодорхойлсон бөгөөд автомат comprehension assessment-ийн хязгаарлалтыг мөн мэдээлсэн.
Бид хүүхдэд AI ашиглахыг зааж байна.
Харин AI-г ашиглах эсэх, хэрхэн ашиглах, хэзээ зогсоох тухай шийдвэрийг нь өөрөөр нь бодуулж сургаж байгаа юу?
AI-ийн эрин үед хүүхдэд өгөх хамгийн хэрэгтэй зүйл магадгүй дахиад нэг AI хэрэгсэл биш.
Өөрийн хэрэглэж буй технологид тавих өөрийн дүрэм байж болох юм.
30 Family of the AI Tour
Хүүхдэд AI ашиглуулахаас өмнөAI-тай харилцах дүрмийг нь хамт бүтээе.
Учир нь ирээдүйд хүүхэд хэдэн AI ашиглах нь биш,
харин AI бүрийн өмнө өөрийн гэсэн шийдвэртэй байж чадаж байгаа эсэх нь илүү чухал болж мэднэ.