Бид хүүхдэд AI хэрэглэхийг заахдаа ихэвчлэн нэг алхмаас эхэлдэг.
«AI-аас ингэж асуугаарай.»
Сайн prompt бичих. Зөв хариулт авах. Зураг бүтээх. Текст засах.
Гэхдээ нэг алхам ухраад харвал сонирхолтой асуулт гарч ирнэ.
Хүүхэд өөрөө AI-г хэрхэн ашиглахыг сурахаас өмнө, AI өөрөө хэрхэн ажилладгийг ойлгож болох уу?
Жишээ нь:
«AI яагаад зарим зургийг таньдаг юм бол?»
«Яагаад нэг асуултад өөр өөр хариулт өгдөг юм бол?»
«AI яаж аль үг дараагийнх нь байхыг таадаг юм бол?»
Эдгээр асуултын хариуг хүүхэд бүр программистын хэмжээнд мэдэх шаардлагагүй.
Харин AI бол ид шид биш, хүний бүтээсэн өгөгдөл ба тооцоолол дээр ажилладаг систем гэдгийг багаас нь мэдэх нь өөр хэрэг.
2026 оны 9-р сард Thinking Skills and Creativity-д нийтлэгдсэн бага ангийн сурагчдын нэг жилийн хөтөлбөрийн судалгаанд хүүхдүүд машин сургалтын үндсэн ойлголтыг өөрсдөө жижиг систем бүтээх, өгөгдөлтэй ажиллах зэрэг үйл ажиллагаагаар суралцжээ. Хөтөлбөрийн дараа AI/машин сургалтын ойлголт, практик чадвар, өөртөө итгэх итгэл, сурах сэдэлд ахиц гарсан байна.
Энд миний хувьд хамгийн сонирхолтой нь “AI ашигласанд” биш.
“AI-г задлан ойлгосон” явдал.
Бид хүүхдийг технологийн хэрэглэгч байлгахад маш сайн сургаж чадна.
Гэхдээ хэрэглэгч байх ба бүтэц нь юу болохыг ойлгох хоёр өөр асуудал.
Тооны машин ашигладаг хүүхэд тооцооллыг хурдан хийж чадна.
Харин тооны машин яагаад ийм хариу гаргасныг ойлгодог хүүхэд тооцооллын логикийг бас сурч чаддаг.
AI ч үүнтэй төстэй.
Хүүхэд AI-д:
«Надад үлгэр зохиож өг.»
гэж хэлж болно.
Гэхдээ нэг өдөр:
«AI яагаад ийм үлгэр зохиосон юм бол?»
гэж асууж эхэлбэл тэр хүүхдийн харилцаа өөр түвшинд очно.
Тэр үед AI зөвхөн хэрэглэдэг хэрэгсэл биш,судалж ойлгодог объект болно.
Магадгүй AI-ийн боловсролыг бид хэтэрхий оройтож эхлүүлсэн байх.
Хүүхэд AI ашиглаад эхэлсний дараа:
«Зөв ашиглаарай.»
гэж хэлэхээс өмнө,
«Энэ ер нь юу вэ?»
гэж асууж болох юм.
Жишээ нь бага насны хүүхдэд:
зураг ангилуулах,
өгөгдөл цуглуулах,
«машинд» өөрийн дүрэм заах,
буруу таамгийг нь ажиглах,
яагаад алдаа гаргасныг нь ярилцах
зэрэг маш энгийн тоглоомоор эхэлж болно.
Ингэхэд хүүхэд AI-ийн өмнө биш, AI-ийн цаадах логикийн өмнө зогсож эхэлнэ.
Тэгээд ирээдүйд AI өөрчлөгдөх бүрд шинэ апп, шинэ хэрэгсэл цээжлэх шаардлагагүй болно.
Яагаад гэвэл хүүхэд ямар нэг хэрэгслийг биш, зарчмыг нь ойлгосон байна.
Өнөөдрийн эх сурвалж
«Cultivating machine learning-related computational thinking in elementary school» — Thinking Skills and Creativity, Volume 61, September 2026.
Бага ангийн сурагчдад зориулсан нэг жилийн хөтөлбөр. Өгөгдөлд суурилсан, бүтээлч аргачлалаар машин сургалтын үндсэн ойлголтыг заахад AI ойлголт, практик чадвар, өөртөө итгэх итгэл, сэдэлд ахиц ажиглагдсан. Судалгаа нь AI хэрэглэхээс илүү AI-ийн үндсэн зарчмыг ойлгуулах чиглэлийн нотолгоо өгч байна.
Бид хүүхдэд:
«AI-г хэрхэн ашиглах вэ?»
гэж зааж байна.
Харин хааяа:
«AI яагаад ингэж ажилладаг вэ?»
гэж асууж үзсэн бил үү?
Ирээдүйн хүүхэд бүр AI инженер болох шаардлагагүй.
Гэхдээ өөрийн хэрэглэж буй технологийг бага ч гэсэн дотроос нь харж чаддаг байх нь түүнийг технологийн идэвхгүй хэрэглэгчээс аварч мэднэ.
AI-г ойлгох хамгийн эхний алхам нь түүнээс зөв асуулт асуух биш, харин AI-аас «яагаад?» гэж асууж эхлэх байж болох юм.
30 Family of the AI Tour
Хүүхдийг AI-ийн сайн хэрэглэгч болгохоос гаднаAI-ийн сайн ажиглагч болгоё.
Өнөөдөр ямар AI ашигласныг нь биш,
«Чи энэ AI-г яагаад ингэж ажилладаг гэж бодож байна?»
гэж асуугаад үзээрэй.